ورنی شاهسون مغان در مسیر بازارهای جهانی – پایگاه خبری تبریز یازار | اخبار ایران و جهان

پایگاه خبری تبریز یازار، گروه استان ها – اسلام آذرمی گیگلو: عشایر شاهسون مغان، با پیشینه ای که به اعصار کهن پیوند خورده، یکی از اصیل ترین اقوام کوچ‌روی ایران به شمار می روند که هویت، فرهنگ و هنر این سرزمین را در دل کوچ های فصلی خود حفظ کرده اند.
این ایل ترک زبان که کوچ زمستانی خود را در دشت مغان در نزدیکی مرزهای شمالی سپری می کنند و در فصول گرم به ییلاقات دامنه های سبلان نقل مکان می کنند، افزون بر اقتصاد دامداری، نقشی کلیدی در تولید صنایع دستی فاخر استان اردبیل ایفا می کنند.

با وجود گردش مالی بالغ بر هزار میلیارد دلاری صنایع دستی در جهان، سهم ایران از این بازار تنها ۰.۳۴ درصد است، در حالی که جامعه عشایری سهم ۳۰ درصدی از تولیدات داخلی این حوزه را در اختیار دارد. این آمار نشان از شکاف عمیق میان توان تولیدی و عملکرد صادراتی دارد و ضرورت برنامه ریزی برای ورود جدیتر به بازارهای جهانی را دوچندان میکند.
ورنی اصلاندوز؛ هنری اصیل در مسیر برندسازی جهانی
در میان دست بافته های عشایر شاهسون، ورنی جایگاهی ویژه دارد. شهرستان اصلاندوز که به عنوان شهر ملی ورنی شناخته می شود، خاستگاه اصلی این هنر اصیل است.
جلیل جباری، در گفتگو با خبرنگار تبریز یازار، با اشاره به قابلیت های صادراتی این محصول ارزشمند، اظهار کرد: ورنی اصلاندوز به دلیل تنوع نقوش، اصالت طرح ها و کیفیت تولید، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یک کالای صادراتی دارد و در صورت برندسازی و توسعه بازارهای هدف، می تواند نقشی مهم در معیشت عشایر شاهسون ایفا کند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان با اشاره به افتتاح خانه ورنی در هفته صنایع دستی به عنوان پاسخی به نیاز دیرینه مردم و مسئولان افزود: اگرچه دبیرخانه این شهر ملی پیشتر مستقر شده، اما اقدامات انجام شده به اندازه ظرفیتها نبوده است. این مرکز جدید، محلی برای آموزش، معرفی و عرضه این هنر اصیل خواهد بود.
خانه خلاق عشایری گرمی؛ پیوند سنت و فناوری نوین
در راستای توسعه اقتصاد دانش بنیان در حوزه صنایع دستی عشایر، نخستین خانه خلاق عشایری استان در شهرستان گرمی افتتاح شده است. جباری این اقدام را حرکتی راهبردی دانست که با هدف پیوند میان سنت و فناوری نوین طراحی شده است.

وی تأکید کرد: این مرکز می تواند به پایگاهی مهم برای تولید و صادرات صنایع دستی، به ویژه بافته های داری عشایر شاهسون تبدیل شود. این ساختمان پیشتر به عنوان نمایشگاه دائمی صنایع دستی، سال ها بلاتکلیف مانده بود که با پیگیری های انجام شده و همکاری نماینده مجلس، تصمیم به واگذاری آن به بخش خصوصی گرفته شد تا با ایجاد پاتوق فرهنگی و برگزاری رویدادهای تخصصی، به پویایی این مرکز کمک شود.
توسعه بازار، آموزش و پژوهش؛ محورهای اصلی برنامه ها
جباری، توسعه بازار، آموزش و پژوهش را سه محور اصلی برنامه های ادارهکل در حوزه صنایعدستی عشایر برشمرد و گفت: هم زمان با هفته صنایع دستی، رویداد ملی توسعه صنایع خلاق را برگزار کردیم که ایده های آن می تواند راهکارهای مؤثری برای رونق بازار این محصولات فراهم کند.
وی بر لزوم مستندسازی و پژوهش علمی برای معرفی پیشینه دستبافته های عشایر شاهسون تأکید کرد و افزود: نیازمند حضور فعال دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی هستیم تا این مهارتهای بومی به نسلهای آینده منتقل شود.
مدیرکل میراث فرهنگی استان با اشاره به عملکرد موفق در جذب تسهیلات تبصره ۱۵ و قرار گرفتن در جمع چهار استان برتر کشور، از آغاز تورهای تجاری و دوره های آموزشی جدید برای توانمندسازی صنعتگران عشایر خبر داد.
زنان شاهسون؛ نقش‌آفرینان اصلی در خلق صنایع دستی
نیمی از جمعیت جامعه عشایری شاهسون را زنان تشکیل می دهند که در کنار تولید لبنیات و اداره زندگی کوچ‌رو، به خلق صنایع دستی نفیسی اشتغال دارند که هر نقش و نگار آن، روایت گر تاریخ، باورها و فلسفه زیست این جامعه است.
حسن رحمتی یکی از عشایر شاهسون مغان با تأکید بر ضرورت حمایت از این قشر، برای تهیه پرونده ثبتی میراث ناملموس عشایری در فهرست آثار ملی تأکید کرد و گفت: برگزاری جشنواره هایی مانند جشنواره کوچ عشایر، فرصت مغتنمی برای معرفی ارزش های این زندگی اصیل است.

پیشنهاد ایجاد اکوکمپ عشایری در استان نیز مطرح شده که می تواند ضمن معرفی آداب و رسوم عشایر شاهسون، به عنوان جاذبه ای جدید در صنعت گردشگری عمل کند و زمینه را برای عرضه مستقیم صنایع دستی به گردشگران داخلی و خارجی فراهم آورد.
دستیابی به جایگاه واقعی در بازار جهانی، نیازمند حمایت همهجانبه دولت، ایجاد بازارچه های دائمی فروش، هم افزایی دستگاه های متولی و برنامه ریزی منسجم برای ورود به عرصه تجارت بین الملل است. تجربه موفق اردبیل در راه اندازی خانه های خلاق عشایری و شهر ملی ورنی اصلاندوز، نشان می دهد با تکیه بر اقتصاد دانش بنیان، برندسازی هدفمند و توانمندسازی جوامع محلی، می توان این ظرفیت عظیم را از حاشیه به متن اقتصاد کشور آورد و سهم ایران را در سفره عظیم تجارت جهانی صنایع دستی، بیش از پیش رقم زد.
در ادامه این مسیر، ضرورت دارد نگاهی فراتر از تولید صرف به زنجیره ارزش صنایع دستی عشایر شاهسون داشته باشیم. تجربه کشورهای موفق در این حوزه نشان می دهد که موفقیت در بازارهای جهانی، تنها به کیفیت محصول محدود نمیشود، بلکه به طراحی بسته بندی های خلاقانه، داستان سرایی پیرامون هر قطعه و ایجاد هویتی منحصربه فرد برای هر محصول بستگی دارد.

ورنی شاهسون، با نقوش هندسی و طرح های الهام گرفته از طبیعت بکر مغان و سبلان، می تواند با روایت کوچ و زندگی عشایری، به برندی شناخته شده در بازارهای اروپا و آسیا تبدیل شود. این رویکرد، ضمن افزایش ارزش افزوده محصولات، زمینه ساز اشتغال پایدار برای هزاران خانواده عشایری و جلوگیری از مهاجرت آنها به حاشیه شهرها خواهد شد.
راه اندازی سامانه های فروش آنلاین
در نهایت، تحقق چشم انداز جهانی شدن صنایع دستی عشایر شاهسون، نیازمند عزمی ملی و همکاری فرابخشی میان دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و خود جامعه عشایری است.
راه اندازی سامانه های فروش آنلاین، مشارکت در نمایشگاه های بین المللی، ثبت نشان جغرافیایی برای ورنی اصلاندوز و برگزاری دوره های تخصصی بازاریابی دیجیتال برای زنان عشایر، از جمله گام های عملیاتی است که می تواند سهم یک درصدی کنونی ایران از بازار جهانی را ارتقا بخشد.
بی تردید، سرمایه گذاری بر این میراث گران بهای فرهنگی، نه تنها اقتصادی پویا را برای منطقه مغان به ارمغان می آورد، بلکه هویت دیرینه این سرزمین را در قابی نو به جهانیان معرفی خواهد کرد و نام شاهسون را در کنار بزرگترین برندهای صنایع دستی جهان، ماندگار می سازد.