موسیقی برای عبادت؛ روایتی کمتر شنیده‌شده از فرهنگ معنوی قوم بلوچ – پایگاه خبری تبریز یازار | اخبار ایران و جهان

سهیل حسین‌زهی، در گفت‌وگو با خبرنگار تبریز یازار به تشریح جایگاه ریشه‌دار موسیقی در فرهنگ مردم بلوچستان پرداخت و از پیوند عمیق نغمه‌های عرفانی با عبادت در این خطه سخن گفت.
خواننده موسیقی محلی بلوچ، با تقسیم‌بندی موسیقی بلوچ به شاخه‌های مختلف، مهم‌ترین بخش آن را موسیقی مذهبی و عبادی دانست و اظهار کرد: عبادت از دیرباز بخش جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره مردم این منطقه بوده و همواره پیوندی ناگسستنی با موسیقی داشته است.
حسین‌زهی درباره پیشینه تاریخی این سنت گفت: بیش از یکصد سال پیش در منطقه سراوان و روستای دزک، بازرگانان غیرمسلمان از کشورهای مختلف برای تجارت به این منطقه سفر می‌کردند. آنان شب‌ها در محل استراحت خود شاهد اجرای موسیقی ویژه‌ای بودند که توسط افرادی موسوم به «صوفی» ـ که عمدتاً از سادات بودند ـ اجرا می‌شد. این افراد نغمه‌های بلوچی را با ذکر الهی در هم می‌آمیختند و برای مسافران می‌نواختند.
ملا مرشد؛ نخستین پایه گذار موسیقی عرفانی در منطقه سراوان
وی افزود: اگر بخواهیم ریشه‌های این سنت را عمیق‌تر بررسی کنیم، «ملا مرشد» از نخستین پایه‌گذاران این آیین در منطقه سراوان به شمار می‌رود. سبکی که امروز با عنوان «موسیقی عرفانی» شناخته می‌شود، با تلاش او شکل گرفت. در این شیوه، گروهی از مؤمنان گرد هم می‌آمدند و با بهره‌گیری از ساز، مردم را به یکتاپرستی و پرستش خداوند دعوت می‌کردند. اشعار این محافل نیز عمدتاً از غزلیات مولوی، حافظ و سروده‌های بلوچی با مضامین ذکر و ستایش پروردگار انتخاب می‌شد.
این هنرمند بلوچ با اشاره به تداوم این سنت معنوی بیان کرد: نوادگان ملا مرشد همچنان در روستاهای دزک و شمس از توابع سراوان زندگی می‌کنند و پرچم‌دار موسیقی عرفانی بلوچ هستند. آنان که از سادات منطقه به شمار می‌روند، هر سال به جشنواره‌های موسیقی دعوت می‌شوند و این میراث ارزشمند را زنده نگه داشته‌اند.
حسین‌زهی ناب‌ترین جلوه این سنت را سلوک معنوی نوادگان ملا مرشد دانست و گفت: آنان همواره تأکید می‌کنند که پس از اقامه نماز مغرب و عشا، با وضو گرد هم می‌آیند، ابتدا آیاتی از قرآن کریم را تلاوت می‌کنند و سپس ذکر الهی را با نوای رباب آغاز می‌کنند.
وی در پایان با تأکید بر جایگاه ویژه ساز رباب خاطرنشان کرد: رباب در این منطقه تنها سازی نیست که نواخته می‌شود، بلکه ابزاری برای ذکر و یاد خداوند است و هویتی معنوی دارد. به اعتقاد پیروان این سنت، موسیقی بستری برای تقرب به پروردگار و ادای ذکر الهی است؛ پیوندی که نشان‌دهنده عمق معنویت در فرهنگ اصیل بلوچ به شمار می‌رود.