تبریز یازار– صابر نصیری: عرضه بیواسطه محصولات کشاورزی و تولیدات روستائیان از قدیمالایام وجود داشته و امروزه بازارهای هفتگی روستایی برجای مانده از همان شکل اولیه بازارها در جوامع ابتدایی بشر است که اغلب کارکردهای خود را نیز حفظ نموده و در اقتصاد روستائیان و حتی مشتریان شهرنشین نقش قابل توجهی دارند.
محصولات بومی، تولیدات دامی و کشاورزی محلی، صنایعدستی و سایر فرآوردههای روستایی جزو عمدهترین کالاهای قابل عرضه در این بازارهاست. سامان دادن به این مراکز داد و ستد و کمک به پایدار بودن آن در قالب روستا بازار یکی از ضروریات امروز است.
استان آذربایجانشرقی در زمینه تولید چندین محصول کشاورزی رتبه اول کشور و همچنین در تولید چندین محصول دیگر در رتبههای اول تا پنجم قرار دارد. در این استان سالانه نزدیک به پنج میلیون تن محصولات کشاورزی تولید میشود که نشان از وجود ظرفیتهای بالای این منطقه دارد.
از محصولات شاخص که رتبههای خوبی در کشور دارند میتوان به عدس، سیب، زردآلو، سنجد، زغال آخته، گوشت قرمز، تخممرغ، گلمحمدی، سیر، سیبزمینی، کشمش، محصولات گلخانهای، عسل و … اشاره نمود. حتی محصولاتی مانند زعفران و پسته که قطب آنها در کشور در سایر استانها واقع میباشد در این استان تولید چشمگیری داشته و روز به روز در حال افزایش است.
کشاورزان و تولیدکنندگان روستایی از سالیان دور محصولات خود را در روستا یا محلهایی در شهرها بهصورت بازارهای سنتی و اغلب هفتگی عرضه کردهاند.
ویژگی بارزی که این بازارها دارند، نبود واسطه در آنهاست که به گفته اکثر خریداران باعث باصرفه شدن قیمتها و پررونقی این بازارها شده است.
با این وصف ساماندهی این مراکز عرضه امری ضروری است که در سالیان اخیر موضوع روستا بازار طرح شده و در استانهای خراسان رضوی و خوزستان شاهد نمونههای موفقی از راهاندازی فروشگاههای روستا بازار هستیم.
فرق “روزبازار” با روستا بازار
در روز بازار همه افراد میتوانند بساط کنند، نظارت بر کیفیت محصولات اغلب وجود ندارد و هرکس میتواند هر کالایی دارد بفروشد، متولی خاصی هم ندارد، عرضه پایدار نیست و شرایط اقلیمی تاثیرگذار می باشد اما روستا بازارها در فضاهای مناسب و حتیالامکان سرپوشیده با امکانات اولیه ایجاد میشوند و ویژه محصولات کشاورزی و تولیدات روستائیان هستند.
نحوه و نوع این خدمات در مقاطع مختلف و بسته به شرایط جامعه دچار تغییراتی میشود که در اینجا اهمیت یک متولی روشنتر شده که شبکه تعاون روستایی با داشتن بستر و ظرفیت لازم در مسیر بهینهسازی این خدمات برای بهروز کردن ساختار توزیع محصولات تولیدی روستائیان با ایجاد این پایانههای عرضه میتواند نقش کلیدی ایفا نماید که هم موجب افزایش پویایی این شبکه شامل شرکتها و اتحادیه شده و ضمن فعال نمودن سرمایهها، مردم را در خرید محصولات با قیمت مناسب یاری رساند.
از مزرعه تا سفره
با توجه به اینکه ساماندهی بازارهای سنتی و راهاندازی روستا بازار مستلزم یک نهاد ناظر و هادی برای حمایت میباشد همچنانکه اشاره شد، شبکه تعاون روستایی با داشتن ظرفیتهای لازم از شرکتهای تعاونی روستایی تا اتحادیهها بهترین گزینه برای این مدیریت این رویداد میباشد که در واقع اتحادیههای تعاون روستایی میتوانند با ایجاد فروشگاههای روستا بازار در مناطق مختلف استان، موجب حفظ و افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی و دامی و تجمیع و ارزشمند کردن سرمایههای کوچک روستاها شوند.
بیشک با تلاش شبکه تعاون روستایی با اجرای طرح روستا بازار، امکان عرضه محصولات کشاورزی، صنایع روستایی و دستی با حذف واسطهها فراهم میشود، چراکه کوتاه کردن فاصلهها بین تولید و مصرف از اهداف این شبکه است که بر همین مبنا در قالب طرح روستا بازار، شرایطی فراهم میشود که تولیدات روستایی به صورت نمایشگاه و فروشگاههای ثابت و پایدار از طریق امکانات فروشگاهی سازمان تعاونی روستایی عرضه شود که البته باید هم از نظر کیفیت و هم از نظر قیمت شرایط مناسبی داشته باشند.
استان آذربایجانشرقی با داشتن انواع تولیدات کشاورزی، دامی و صنایعدستی نیازمند راهاندازی مراکز داد و ستد در قالب روستابازار است تا در راستای شعار از “مزرعه تا سفره” با کاهش فاصله قیمت محصولات کشاورزی از تولید تا مصرف، حذف واسطههای غیرضروری و ایجاد رقابت در بازار در محلهایی با امکانات اولیه آب، برق و امکانات بهداشتی ایجاد شود تا تولیدکنندگان محصولات کشاورزی بتوانند بهصورت پایدار مانند روز بازارها، محصولات خود را به مردم عرضه نمایند.
البته لازم است بهطور طبیعی مانند هر بازار دیگری کنترل کیفی محصولات دامی توسط سازمان دامپزشکی و نظارت بر قیمتها توسط سازمان تعزیرات و سایر متولیان امر کنترل گردد.
ضرورت اصلاح ساختار بازار محصولات کشاورزی
متاسفانه در حال حاضر در بخش بازاررسانی محصولات کشاورزی با مشکلات جدی مواجه هستیم؛ تولیدکنندگان محصولاتشان را با قیمت های مشخصی به بازار عرضه می کنند ولی همان محصولات با قیمت های دیگر به دست مصرف کننده می رسد. به عبارت دیگر فاصله زیادی بین قیمتی که تولیدکننده محصولات کشاورزی از بازار دریافت می کند و قیمتی که مصرف کننده به بازار پرداخت می کند، وجود دارد و عمدتا سود اصلی آن نصیب واسطه های غیرضرور که هیچ نقشی در انتقال و یا ایجاد ارزش افزوده در محصول ندارند، می شود.
در فرآیند انتقال محصولات کشاورزی از تولیدکننده تا مصرف کننده نهایی لایههای مختلفی از واسطهها در زنجیره عرضه محصولات کشاورزی وجود دارند که بسیاری از این واسطهها بدون خلق ارزش یا ارائه خدمات اقتصادی مؤثر با افزایش قیمت نهایی به ضرر تولیدکنندگان و مصرف کنندگان عمل میکنند، لذا ایجاد، توسعه و تقویت زنجیره ارزش محصولات کشاورزی باید در اولویت سیاستهای حمایتی و اجرایی تعاون روستایی قرار گیرد تا با مشارکت تشکل های بخش کشاورزی و حذف واسطههای غیرضروری، ساختار بازار محصولات کشاورزی اصلاح شود.
روستا بازار هوشمند
در دنیای امروز تجارت بین شبکه ای در اندک زمانی بسیار جا افتاده و روز به روز حرفه ای و گسترده میشود بطوریکه کشور ترکیه با راه اندازی بازار دیجیتال در صنعت کشاورزی آن را یک نقطه عطف برای اقتصاد خود عنوان نموده و پیش بینی کرده در پروسه ده سال تا سال ۲۰۳۰ روشهای هوشمندانه کشاورزی بهعنوان یک عامل مهم بیشترین تأثیر را بر بخش کشاورزی و نقش محرک در تضمین پایداری کشاورزی خواهد داشت.
در ایران نیز علی رغم اینکه بازارهای دیجیتال و اینترنتی از چندین سال قبل فعال هستند اما اخیرا نیز راه اندازی انواع بازارهای دیجیتال تخصصی امر کشاورزی را شاهد هستیم و در صورتیکه سیستم هوشمند بصورت تخصصی و حرفه ای تحت نظارت شبکه تعاون روستایی با ارایه بخشی از محصولات موجود در فروشگاههای روستابازار فعالیت کنند نتایج بسی بهتر و بیشتر حاصل خواهد شد.
واضح است که بیماری همه گیر کووید۱۹ در تمام دنیا نگرانی از امنیت غذایی را برانگیخته و اهمیت محصولات پاک کشاورزی و ضرورت کاهش دست به دست شدن کالاها را برجسته کرده است لذا می طلبد با برنامه ریزی و مدیریت درست در بخشهای مختلف از جمله حوزه توزیع محصولات کشاورزی و تولیدات روستاییان برای دوره شیوع و پس از کروناویروس آماده شود.
استان آذربایجان شرقی نیز از این امر مستثنی نیست و اجرای موضوع ضروری روستا بازار بصورت میدانی و دیجیتال با توجه به ساختار و زیرساخت های سازمان تعاون روستایی میتواند در یک پروسه کوتاه مدت آغاز و بتدریج گسترش یافته و در تمام نقاط استان اجرایی گردد.
انتهای پیام/۶۰۰۰۷
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0